Waar is God als ik lijd?
Wat het Bijbelboek Job en de Ignatiaanse spiritualiteit ons kunnen leren over Gods stilte
"Mijn God, waarom zwijgt U?" Misschien heb je jezelf die vraag ooit gesteld.
Misschien bid je al weken, maanden of zelfs jaren voor genezing, voor een oplossing of voor een antwoord, maar lijkt het alsof God zwijgt. Je gaat trouw naar de kerk, je probeert te bidden, maar de vrede die je vroeger ervoer lijkt verdwenen.
Je vraagt je af: Waar bent U, Heer?
Als Christenen denken we soms dat een sterk geloof betekent dat we Gods nabijheid altijd voelen. Maar de Bijbel vertelt een ander verhaal.
Job kende Gods stilte
Het Bijbelboek Job begint met een man, Job, die ogenschijnlijk alles verliest. Zijn bezittingen
verdwijnen, zijn kinderen sterven en uiteindelijk wordt ook zijn gezondheid hem ontnomen.
Jobs vrienden proberen zijn lijden te verklaren. Zij zijn ervan overtuigd dat zijn lijden een gevolg moet zijn van verborgen zonde. Maar Job blijft volhouden dat hij geen schuld kent die zijn lijden kan verklaren. Daarom neemt hij geen genoegen met de verklaringen van zijn vrienden. Hij verlangt ernaar dat God Zelf antwoord geeft op zijn vragen. Toch blijft God lange tijd zwijgen.
Wat Job misschien nog het meest lijdt, is niet alleen zijn verlies, maar het gevoel dat God ver weg lijkt.
En toch gebeurt er iets opmerkelijks.
Ondanks zijn verdriet blijft Job zich tot God richten. Hij klaagt, huilt, protesteert en stelt moeilijke vragen, maar hij verbreekt de relatie met God niet. Hij blijft vasthouden aan de hoop dat God hem niet heeft verlaten. Midden in zijn lijden spreekt hij de woorden uit:
"Ik weet: mijn Verlosser leeft." (Job 19:25)
Juist daarin ligt de kracht van zijn geloof. Zelfs wanneer hij Gods aanwezigheid niet ervaart en geen antwoord ontvangt, blijft hij zoeken naar Gods aangezicht en houdt hij vast aan de overtuiging dat zijn Verlosser leeft.
Wat leert Ignatius van Loyola ons?
De Ignatiaanse spiritualiteit helpt ons om deze ervaring beter te begrijpen.
Ignatius van Loyola spreekt over geestelijke troost en geestelijke troosteloosheid.
Geestelijke troost betekent niet dat alles gemakkelijk is. Ook midden in verdriet kun je een diepe vrede ervaren, een vertrouwen dat God nabij is en je draagt.
Troosteloosheid is het tegenovergestelde. Je ervaart innerlijke duisternis, moedeloosheid of afstand tot God. Het gebed voelt droog en God lijkt ver weg.
Veel mensen denken dat troosteloosheid betekent dat God hen heeft verlaten.
Maar Ignatius zegt iets verrassends. Troosteloosheid is niet hetzelfde als Gods afwezigheid.
Juist in zulke perioden nodigt God ons uit om Hem te blijven zoeken, ook wanneer we Hem niet voelen.
Job ontmoet god
Het bijzondere aan het Bijbelboek Job is dat hij uiteindelijk niet alle antwoorden krijgt waarop hij heeft gewacht.
Wanneer God eindelijk spreekt, doet Hij dat niet door uit te leggen waarom Job heeft geleden. Vanuit de stormwind stelt God Job een reeks vragen:
"Waar was jij toen Ik de aarde grondvestte? Vertel het, als je zoveel weet." (Job 38:4)
God laat Job de grootheid en de complexiteit van de schepping zien. Niet om hem te vernederen, maar om hem uit te nodigen te vertrouwen op een wijsheid die veel groter is dan het menselijk begrip.
De vragen van God vormen uiteindelijk het antwoord op Jobs vragen. Niet omdat zij alle mysteries oplossen, maar omdat zij Job helpen beseffen dat niet alles wat God doet of toelaat door mensen volledig begrepen kan worden.
Dat vraagt om nederigheid. Wij kunnen Gods handelen niet altijd verklaren, en juist daarom moeten we voorzichtig zijn met eenvoudige antwoorden op het lijden van anderen. Zoals de vrienden van Job ontdekten, kunnen goedbedoelde verklaringen de waarheid soms juist tekortdoen.
Wat uiteindelijk alles verandert, is niet een verklaring, maar een ontmoeting. Job ontdekt opnieuw Wie God is. Zijn vertrouwen wordt niet gebouwd op volledige kennis, maar op de levende God Zelf.
Daarin klinkt ook de uitnodiging door die Jezus later aan Zijn leerlingen geeft:
"Blijf in Mij, zoals Ik in jullie." (Johannes 15:4)
Zoals een rank haar leven ontvangt van de wijnstok, zo worden ook wij uitgenodigd om in Christus te blijven, juist wanneer we Zijn weg niet begrijpen. Geloof betekent niet dat alle vragen verdwijnen, maar dat wij leren vertrouwen op Degene die ons vasthoudt, ook wanneer Zijn wegen voor ons verborgen blijven.
Drie kleine stappen wanneer God stil lijkt
Wanneer je een periode van geestelijke troosteloosheid ervaart, kunnen deze eenvoudige stappen helpen.
1. Blijf bidden, ook als het moeilijk is.
Een eenvoudig "Heer, ik vertrouw op U" kan soms waardevoller zijn dan lange gebeden die je niet kunt opbrengen.
2. Neem geen belangrijke geestelijke beslissingen tijdens een periode van diepe troosteloosheid.
Ignatius raadt aan om trouw te blijven aan de goede keuzes die je eerder in tijden van vrede hebt gemaakt.
3. Zoek een geestelijke begeleider of iemand met wie je je geloof kunt delen.
God begeleidt ons vaak ook door de wijsheid en het luisterend oor van anderen.
Een vraag om mee te nemen in je gebed
Misschien is de belangrijkste vraag vandaag niet:
"Waarom zwijgt God?"
Maar:
"Hoe nodigt God mij uit om Hem juist in deze stilte te blijven zoeken?"
Job ontdekte dat Gods stilte niet het einde van zijn geloof was.
Misschien kan dezelfde ontdekking ook voor ons een nieuw begin worden.
Ignatiaanse oefening
Neem vandaag vijf minuten stilte. Vraag jezelf af: Wanneer heb ik Gods aanwezigheid voor het laatst duidelijk ervaren? En waar ervaar ik op dit moment juist stilte? Sluit af door eenvoudig te bidden: "Heer, help mij U trouw te blijven, ook wanneer ik Uw aanwezigheid niet voel."
Blijf nog even bij de troost
Misschien heeft deze overweging je geraakt. Misschien heeft een Bijbeltekst, een gedachte of een gebed iets in beweging gebracht. Neem daar vandaag de tijd voor.
Schrijf je gedachten op in een dagboek. Maak een tekening of schilder iets wat je heeft geraakt. Zing een lied dat je helpt God te danken. Maak een wandeling in de natuur. Sta stil bij een bloem, de wolken of het licht dat door de bomen valt, en maak er een foto van als dat je helpt om Gods aanwezigheid bewuster te ervaren.
Tijdens mijn eigen geestelijke begeleiding kreeg ik eens de uitnodiging om mijn viool te pakken en God te antwoorden met een melodie die aansloot bij wat er in mijn hart leefde. Niet om mooi te spelen, maar als een vorm van gebed. Die eenvoudige oefening liet mij ervaren dat ook muziek een manier kan zijn om bij Gods troost te blijven en Zijn aanwezigheid dieper te laten doordringen.
De Ignatiaanse spiritualiteit nodigt ons uit om niet te snel voorbij te gaan aan momenten van geestelijke troost. Blijf er nog even bij stilstaan. Dank God voor wat Hij je heeft laten zien en vraag Hem of deze ervaring steeds dieper wortel mag schieten in je hart.
Gebed
Laten wij samen bidden...
Heer,
Wanneer ik Uw aanwezigheid niet voel, help mij dan trouw te blijven.
Geef mij het vertrouwen om te geloven dat U ook in de stilte werkzaam bent.
Leer mij onderscheiden waar U mij uitnodigt om dichter naar U toe te groeien.
Amen.
Vraag om mee te nemen
Waar ervaar jij op dit moment Gods aanwezigheid of juist Zijn stilte? Neem vandaag een paar minuten de tijd om dit in gebed aan Hem voor te leggen.
Groei verder in je geloof🌱
Heeft deze overweging je geraakt?
Misschien bevind je je zelf in een periode waarin God stil lijkt, of verlang je ernaar Zijn stem beter te leren onderscheiden in het dagelijks leven. Je hoeft die weg niet alleen te gaan.
In dit boek ontdek je hoe het Bijbelboek Job, gelezen door de bril van de Ignatiaanse spiritualiteit, een bron van hoop kan worden voor iedereen die worstelt met lijden, Gods stilte of geestelijke troosteloosheid. Je leert hoe geloof en onderscheiding ook midden in moeilijke omstandigheden kunnen blijven groeien.
Wil je groeien in het herkennen van Gods stem in je dagelijks leven? Deze dertigdaagse retraite neemt je mee langs heiligen die ieder op hun eigen manier leerden luisteren naar Gods leiding. Elke dag biedt een korte overweging, een praktische oefening en een moment van gebed om je eigen geloofsonderscheiding te verdiepen.
Beide boeken zijn momenteel beschikbaar in het Engels. Bij voldoende belangstelling hoop ik in de toekomst ook Nederlandstalige uitgaven beschikbaar te maken.
Opmerkingen